|
De monstrans of ostensorium (van het Latijnse "ostendere," dat "laten zien" betekent) is een onderdeel van het liturgisch vaatwerk in de Rooms-Katholieke Kerk. Het is een houder, meestal van metaal, waarin de geconsacreerde hostie wordt getoond. De oudere, gotische monstransen bestaan dikwijls uit drie torentjes waarvan de middelste een glazen cilinder bevat waarin de hostie kan worden geplaatst. De barokke zonnemonstransen hebben de vorm van een stralende zon op een voet. Het midden van de zon bestaat uit twee ronde glazen plaatjes waarin de hostie wordt geklemd. Het halvemaanvormige knijpertje dat de hostie op zijn plaats houdt (zowel in toren- als in zonnemonstransen,) wordt een lunula genoemd.
De monstrans kent een lange geschiedenis. Het voorwerp komt voort uit de reliekhouders die op het altaar, tussen de kaarsen in, relieken van heiligen tentoonspreiden gedurende de Middeleeuwen. In de twaalfde eeuw werd ook het H. Sacrament van het Altaar, althans uitsluitend de H. Hostie, steeds meer uitgesteld in houders die qua vorm met de reliekhouders overeenkwamen. De eucharistische devotie nam een steeds grotere vlucht. Bleef dit voorheen beperkt tot de aanbidding voor het gesloten tabernakel, vanaf dan kwam ook het openlijke ronddragen van de zichtbare Hostie in gebruik. En na de grote impuls die Thomas van Aquino gaf aan de aanbidding van Christus onder de gedaanten van de Eucharistie, gingen ook strengere kerkelijke voorschriften gelden met betrekking tot de houder waarmee de uitstelling geschiedde. Deze moest duidelijker te onderscheiden zijn van de reliekhouders. Vooral een rijkelijker versiering werd geëist. De sacramentsmonstrans ontstond, terwijl de reliekmonstransen (reliekhouders) steeds meer van het altaar verdwenen. De monstrans werd vroeger vooral gebruikt tijdens het Lof, een aparte plechtigheid ter ere van het Allerheiligste Sacrament op de zondagmiddag, en tijdens sacramentsprocessies. Toen in de jaren zestig van de twintigste eeuw deze beide plechtigheden op de meeste plaatsen in onbruik raakten, verdwenen de monstransen in de kluis. Tegenwoordig worden ze weer steeds meer gebruikt. |
|
Parochie Heilige Familie
Dit is een zogenaamde zonne- of stralenmonstrans van verguld koper. Hij is vervaardigd aan het eind van de 19de, begin 20ste eeuw. Het was een gift van de Zusters Annunciaden van Huldenberg (B), september 2007. Oorspronkelijk afkomstig uit het bejaardenhuis van de zusters in Wijnegem.
Deze monstrans is van zilver en verguld zilver in baroque stijl en dateert van omstreeks 1850.
Hij is al enige malen op diverse lokaties tentoongesteld geweest.
Pastoor Boers kreeg ter gelegenheid van zijn 55 jarig priesterjubileum ook een monstrans aangeboden. Deze is hieronder afgebeeld.
|
